Wejście do krypty na Świętym Krzyżu mieści się w południowej ścianie kościoła. Spoczywają tu benedyktyni, którzy zamieszkiwali Święty Krzyż od 1776 r. aż do kasaty opactwa w 1819 r. oraz zmumifikowane zwłoki księcia Jeremiego Wiśniowieckiego. W historii Polski książę zapisał się jako znakomity wódz, taktyk i organizator wielu wypraw wojennych.
Wsławił się w walkach z Kozakami, czym zyskał wielki szacunek wśród szlachty polskiej, otwierając swojemu synowi drogę do korony. Po zwycięskiej bitwie pod Beresteczkiem zmarł wskutek grasującej zarazy. Zwłoki umieszczono w Sokalu, jednak zagrożenie sprofanowania trumny przez Kozaków zmusiły żonę księcia, Gryzeldę do przetransportowania zwłok męża na Święty Krzyż do kaplicy krewnych Oleśnickich. W ostatnich latach naukowcy zastanawiali się, czy rzeczywiście spoczywa tu ojciec króla Michała Korybuta. Faktem jest, że trumna Wiśniowieckiego została przywieziona na Święty Krzyż. Wskutek zrabowania przez Szwedów w 1655 r. zbroi, ubioru i sygnetu księcia, trudno było do 1981 roku stwierdzić tożsamość zwłok Wiśniowieckiego.
Sprawą zajął się dr hab. Jan Widacki, kierownik zakładu kryminalistyki Uniwersytetu Śląskiego. Zakończone badania potwierdziły, że w krypcie na Świętym Krzyżu spoczywają zwłoki Jeremiego Wiśniowieckiego.
Obecny strój szlachecki księcia Jeremiego Wiśniowieckiego był kostiumem odtwórcy roli księcia w filmie "Ogniem i mieczem" w reż. Jerzego Hoffmana.
Najstarsze polskie sanktuarium. Przechowywane są w nim relikwie Drzewa Krzyża Świętego. Data założenia opactwa benedyktynów na Łysej Górze nie jest znana. Przyjmuje się więc, że powstał on za czasów Bolesława Krzywoustego w I połowie XII w. z czego zachowały się do dziś nieliczne fragmenty romańskiego kościoła. Zarówno pierwszy kościół jak i klasztor zostały zniszczone przez Tatarów w 1241 r., a później w 1260 r. Grabieży dokonali również Litwini w 1370 r. Pomimo zniszczeń i grabieży kościół został szybko odbudowany, a już w XIV w. stał się pierwszą świątynią w ówczesnej Polsce. Benedyktyński klasztor okres największej świetności przeżywał za czasów Jagiellonów. Kolejne jego rozbudowy zmieniły architekturę zarówno samego kościoła jak i klasztoru. Powstały wówczas zachowane do dziś gotyckie krużganki ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym i herbami fundatorów z XV w. Prace budowlane sfinansowane były przez Władysława Jagiełło, kard. Zbigniewa Oleśnickiego i fundatora Kaplicy Oleśnickich – Michała Oleśnickiego. Kaplica wybudowana została w latach 1611-1620, a w jej kopule przedstawione są wizerunki: Chrystusa, Maryi Panny, apostołów oraz świętych: Scholastyki i Benedykta. W bocznych ścianach widnieją XVII-wieczne malowidła Mateusza Rejchana, przedstawiające historię relikwii Krzyża Świętego, przechowywanych w tabernakulum XVII-wiecznego, marmurowego ołtarza. W kaplicy znajduje się również zejście do krypty, w której przechowywane są zmumifikowane zwłoki: Mikołaja Oleśnickiego, jego żony Zofii z Lubomirskich. Budowę zachodniego skrzydła klasztoru rozpoczęto w 1686 r.. W roku 1777 na terenie kompleksu wybuchł pożar – zapaliła się wówczas wieża, a później dachy zabudowań. Chęć odbudowy kościoła doprowadziła w 1806 r. do konsekracji barokowo-klasycystycznego kościoła, zbudowanego na planie prostokąta, jednonawowego o nawie trój przęsłowej ze sklepieniem kolebkowo-krzyżowym.
W 1849 r. w budynkach klasztornych został utworzony zakład dla demerytów (księży skazanych na pokutę w odosobnieniu za wykroczenie przeciw powołaniu). Natomiast w 1886 r. w zachodnim skrzydle klasztoru władze carskie założyły więzienie. W latach międzywojennych przebywało w nim ok. 500-800 więźniów, którzy odbywali karę za działalność szpiegowską, kryminalną, nacjonalistyczną i komunistyczną. W 1941 r. w budynku więziennym Niemcy założyli obóz jeńców sowieckich: większość więźniów umarło z głodu lub w wyniku epidemii tyfusu. Od 1936 mieści się tu klasztor i nowicjat Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej. 16 czerwca 2013 sanktuarium podniesiono do godności bazyliki mniejszej. Decyzję o podniesieniu godności sanktuarium na Świętym Krzyżu podjął papież Benedykt XVI tuż przed ustąpieniem.
Muzeum Misyjne
Wieża o wysokości 157 metrów, zbudowana w 1966 roku. Zlokalizowana jest na Łysej Górze ok. 100 metrów od klasztoru. Sygnał radiowy oraz telewizyjny emitowany z wieży swoim zasięgiem pokrywa całe województwo świętokrzyskie i fragmenty województw ościennych: małopolskiego, podkarpackiego, łódzkiego, mazowieckiego, małopolskiego, lubelskiego i śląskiego. Odbiór stacji radiowych i telewizyjnych jest możliwy w promieniu ok. 100 km. Jest to jeden z najlepszych, pod względem powierzchni pokrycia sygnałem, obiektów nadawczych w Polsce i Europie Środkowej.
Pierwotnie stacja przekaźnikowa o małym zasięgu działała na budynku klasztoru. Społeczeństwo domagało się jednak wybudowania stacji przekaźnikowej o większym zasięgu. Trudności były z jej lokalizacją. Ministerstwo Leśnictwa stanowczo sprzeciwiało się budowie wieży telewizyjnej na Świętym Krzyżu ze względu na jej umiejscowienie na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego. To stanowisko popierali również miłośnicy Puszczy Świętokrzyskiej. Decyzja premiera Józefa Cyrankiewicza przesądziła sprawę. Prace budowlane rozpoczęły się w maju 1962 roku. Przygotowanie fundamentów pod wieżę na skalistym podłożu trwało ponad rok. Budowę żelbetowej, wysokiej na 126,5 metra wieży zakończono 22 października 1964 roku. Na niej ustawiona została jeszcze 39-metrowa część stalowa. Budowę i montowanie aparatury marki "Tesla" zakończono 17 lutego 1966 roku. Od tego momentu stacja przekaźnikowa zaczęła działać.
Pomnik ofiar Katynia, Charkowa i Miednoje, nazywany Świętokrzyską Golgotą Wschodu, tworzą trzy stalowe krzyże oznaczone nazwami miejscowości, w których odkryto masowe groby Polaków. Monument znajduje się na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Wzniesiono go w 1999 r. z inicjatywy zmarłego w 2007 r. kapelana rodzin katyńskich, ks. prałata Zdzisława Peszkowskiego.
Po wkroczeniu wojsk sowieckich do Polski 17 września 1939 r. wzięto do niewoli około 22 tys. polskich obywateli - oficerów Wojska Polskiego, policjantów, urzędników, intelektualistów, artystów i księży. Przetrzymywano ich w obozach NKWD w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku oraz w więzieniach ukraińskich i białoruskich. 5 marca 1940 r. w Moskwie wydano rozkaz zamordowania polskich jeńców. Zabijano ich strzałem w tył głowy, egzekucje odbywały się na terenie całego Związku Radzieckiego, do największych doszło w Katyniu i Smoleńsku (gdzie zginęli jeńcy z Kozielska) oraz Charkowie (gdzie zamordowano Polaków więzionych w Starobielsku). Mogiły naszych rodaków znajdują się także w Miednoje, Bykowni, Kuropatach. Wszyscy zginęli zakopani w masowych dołach.
Nazwa gołoborze określa obszary bezleśne (gołe od boru) znajdujące się na stokach pasm górskich. Gołoborza zbudowane są z bloków kambryjskiego piaskowca kwarcytowego powstałych ponad 500 mln lat temu. W Świętokrzyskim Parku Narodowym występują one zarówno na północnym jak i południowym stoku pasma Łysogórskiego. Podaje się, że ich powierzchnia wynosi od kilkudziesięciu do kilkuset ha w zależności od przyjętej definicji. Współcześnie zajmują obszar około 22 ha. Jednak ze względu na ciągły, choć powolny proces erozji naturalnej, ich powierzchnia ulega zmniejszeniu, ale jest to proces niezwykle powolny, niezauważalny w czasie życia ludzkiego. Większa część dawnych gołoborzy została opanowana przez puszczę jodłowo-bukową. Łysogórskie gołoborza występują na trzech poziomach po stronie północnej oraz dwóch poziomach po stronie południowej. Na Łysej Górze powstało największe w Górach Świętokrzyskich i jedno z największych w średniogórzu Środkowej Europy pole nagiej pokrywy blokowej. Gołoborze to nosi imię znanego botanika prof. R. Kobendzy i zajmuje 3,84 ha powierzchni. Gołoborza stoku południowego zajmują mniejsze powierzchnie, gdyż znajdują się one w stadium zanikania. Gołoborza są ekologiczną i krajobrazową osobliwością Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
Masyw górski położony w południowo-wschodniej Polsce, w centralnej części Wyżyny Kieleckiej. Najwyższy szczyt to Łysica (612 m n.p.m.) w paśmie Łysogór. Nazwa gór pochodzi od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze. Góry Świętokrzyskie, obok Sudetów, są jednym z najstarszych pasm górskich w Polsce. Wypiętrzyły się w czasie kaledońskich ruchów górotwórczych na granicy syluru i dewonu. Następnie zostały odmłodzone w czasie orogenezy hercyńskiej (dolny karbon) i ponownie podczas orogenezy alpejskiej. Charakterystyczne dla krajobrazu najwyższych partii Gór Świętokrzyskich są strome stoki, głęboko wcięte doliny, skałki ostańcowe i gołoborza. Góry Świętokrzyskie porośnięte są lasami jodłowymi i bukowymi. Na ich terenie utworzono Świętokrzyski Park Narodowy. Świętokrzyski Park Narodowy zalicza się do najstarszych w naszym kraju. Obszar chroniony został zaprojektowany w 1922 roku, dzięki staraniom autora „Przedwiośnia”. Oficjalnie park utworzono w 1950 roku i znacznie powiększono w 1996 o Chęcińsko – Kielecki Park Krajobrazowy. Jego powierzchnia wynosi 7626,45 ha i obejmuje centralną część Gór Świętokrzyskich. W przeszłości na terenie Gór Świętokrzyskich znajdowały się ośrodki górnictwa, rud żelaza, ołowiu i miedzi.
Cmentarz Żydowski w Bodzentynie znajduje się na zboczu Góry Miejskiej, w pobliżu drogi do Św. Katarzyny. Został formalnie założony w 1867 r., jednak nieformalnie pochówki odbywały się tu znacznie wcześniej. Ostatni znany pochówek odbył się w początku 1942 r. Po likwidacji bodzentyńskiego getta Niemcy częściowo zdewastowali kirkut. Do dziś zachowało się około 55 macew z wyrytymi zdobieniami. Na niektórych zachowały się pozostałości polichromii oraz inskrypcje w języku hebrajskim i jidysz. Według badań nieżyjącego już Adama Penkalli, zachowane nagrobki pochodzą z lat 1870-1934. Na cmentarzu spoczywa Dorota z Bryczkowskich Herling-Grudzińska - matka pisarza Gustawa Herlinga-Grudzińskiego.
Tor kolarski według projektu Janusza Kalbarczyka. Uroczyste otwarcie odbyło się w dniu 6 maja 1972 roku, dokonał go jeden z inicjatorów jego powstania Janusz Strzałkowski - przewodniczący zespołu torowego PZKol. Jak na początek lat 70-tych XX wieku był to obiekt nowoczesny. W skład całego kompleksu wchodził oświetlony betonowy tor kolarski o długości 333 metrów, hotel z zapleczem gastronomicznym, dwie sale sportowe, siłownia, sauna fińska, gabinety odnowy biologicznej oraz ambulatorium lekarskie.
Tor został nazwany "Nowe Dynasy" stając się spadkobiercą tradycji pierwszego w Polsce toru kolarskiego "Dynasy", który prężnie działał i rozwijał się w pierwszym trzydziestoleciu XX wieku przy ulicy Oboźnej. W 1937 roku "Dynasy" zlikwidowano w związku z wymówieniem dzierżawy terenu. Ziemia obok ścisłego Śródmieścia okazała się zbyt cenna, aby pozostawiać ją w rękach działaczy Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów – najemcy gruntu i budowniczych obiektu.
Do końca lat 60-tych Warszawa pozostawała bez toru kolarskiego.
Powojenna reaktywacja kolarstwa torowego była trudna. Władze Polskiego Związku Kolarskiego chętniej promowały rozwój kolarstwa szosowego z Wyścigiem Pokoju na czele. Złośliwi twierdzili wręcz, że w Polsce jeden kolarz torowy przypada na … jeden tor. Dopiero z początkiem lat 60 tych nastąpiła zmiana. Odnową kolarstwa torowego okazał się wspaniały sprinter Zbysław Zając, dzięki którego zwycięstwom nad Wisłę zjeżdżać zaczęli najlepsi zawodnicy torowi świata.
Tor kolarski "Nowe Dynasy" stanowił podstawę wieloletnich sukcesów sekcji kolarskiej, której czołowymi zawodnikami byli: Konrad Czajkowski (uczestnik IO w Sydney), Mirosław Jurek, Szymon Kornacki i Tomasz Zawistowski.
Na torze odbywały się prestiżowe imprezy kolarskie jak Mistrzostwa Europy Juniorów oraz Mistrzostwa Polski.
Od lat 80-tych XX wieku skala imprez było coraz mniejsza. Po 1989 roku w trudnych latach kryzysu gospodarczego i transformacji społeczno-politycznej władze Polskiego Związku Kolarskiego, podobnie jak i inne instytucje zapomniały o torze kolarskim. Władze PZKOL tłumaczyły ten stan rzeczy zmianą systemu przygotowań na świecie - zawody torowe zaczęły odbywać się na zamkniętych, drewnianych torach, podczas gdy w Polsce jedynie tor w Szczecinie częściowo spełniał warunki nowoczesnego, zadaszonego obiektu. Z powodu braku środków finansowych, należytej konserwacji obiekt zaczął stopiono niszczeć i w 1995 roku został oficjalnie wyłączony z eksploatacji. Ostatnia sekcja kolarska KS "Orzeł" trenowała na torze do 1997 roku. Opuszczony obiekt bardzo szybko podupadł w ruinę i taki stan trwa do dziś...
Jako ciekawostkę można dodać, że klub RKS Orzeł wraz z torem kolarskim zagrał rolę klubu sportowego "Tęcza" w filmie Barei "Miś". To tutaj Ryszard Ochódzki knuł swoje intrygi, a do szafy śpiewał i recytował "... Jarząbek Wacław, trener drugiej klasy. Niech żyje nam prezes ...".
Jedną z kamienic tworzących zabudowę ulicy Wilczej jest budynek oznaczony numerem 72. Nie byłoby w nim nic interesującego gdyby nie zdobiące jego elewację ślady po pociskach pochodzące z czasów powstania. Mimo naporu sił niemieckich przez 63 dni budynek pozostał w rękach polskich. W 2000 roku kamienica została zakupiona przez prywatnego inwestora, który dokonał generalnego remontu, pozostawiając pas ze śladami po kulach, zabezpieczony szybami pancernymi nad wejściem do budynku. Udało się pogodzić konieczność remontu i zachowanie pamiątki przeszłości. W budynku mieściło się dowództwo oddziału ppor. "Zawisza" z Batalionu A.K. "Golski".
