Groty Mechowskie

Grota Mechowska znajduje się na skraju wsi Mechowo, w Gminie Puck, na zachód od Pucka. Obszar, w obrębie którego powstała Grota, stanowi fragment rozcięcia erozyjnego wymodelowanego w formie obniżenia dolinnego, które przecina wysoczyznę morenową Kępy Starzyńskiej schodząc ku dolinie Płutnicy.

Jaskinia została odkryta w 1818 r. podczas dokonywania pomiarów geodezyjnych przez mierniczego Heue’go. Pierwszy historyczny opis po odsłonięciu korytarza sporządził w 1829 roku Kleefeld. Od tego czasu zaczęła się jej turystyczna historia. Mimo licznych w swojej historii zawałów, ciągle odkopywana, restaurowana, przyciąga rzesze turystów ucząc geologii i promując kaszubską ziemię. Wciąż zachwyca swoim dyskretnym pięknem.

W 1910 r. pruski zarząd powiatowy wykupił teren i odrestaurował Grotę. W okresie międzywojennym chroniona i dostępna była tylko pierwsza część Groty o rozczłonkowanym przedsionku, natomiast dalszy korytarz z najpiękniejszymi naciekami był wciąż zasypany. Po II wojnie światowej w 1948 r. rozpoczęto prace oczyszczające i renowacyjne. Grota Mechowska odkopana odzyskała swoją krasę i od 1949 r. została udostępniona zwiedzającym. Tradycja lokalna określa ich nazwę w liczbie mnogiej, w nawiązaniu do dwóch wejść i bogatej, słupowej „fasady”.

Jednak w 1981 r. jaskinia ponownie uległa zawaleniu. Powołany zespół rzeczoznawców Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa dokonał merytorycznej ekspertyzy Groty i wskazał szczegółowy plan oraz zakres prac zabezpieczających obiekt. Ponownie wzmocniono sklepienie i odbudowano zniszczone „kolumny”, odkopano korytarze.

Wejście do groty pomiędzy piaskowcowymi słupami znajduje się poniżej poziomu otaczającego je terenu, dostępne z wykonanego wykopu. Strop jaskini zbudowany jest z warstwy piaskowca silnie spojonego lepiszczem wapiennym. Ściany tworzy sypki piasek pomiędzy słupami z piaskowca podobnego jak w stropie. Dno jest piaszczyste. Występujące w kilku miejscach w jaskini nacieki przedstawiają się jako jasno zabarwione formy stalaktytowe. Najpiękniejsza izba ociekająca barwnymi mineralnymi spływami zamyka długi, wąski i niski korytarz sięgający prawie 61m w głąb skarpy. Ta część groty z obawy przed zawałem jest niedostępna.

Grota Mechowska to największa osobliwość przyrody nieożywionej na Niżu Polskim, a nawet Niżu Europejskim. Stanowi rzadki okaz formy, charakterystyczny dla obszarów krasowych, która tu powstała w osadach wodnolodowcowych najmłodszego zlodowacenia. Grota stanowi cenny pomnik przyrody umieszczony w rejestrze obiektów prawnie chronionych.

Kolorowe Jeziorka

Położone w Rudawskim Parku Krajobrazowym, na terenie wsi Wieściszowice (gmina Marciszów, powiat kamiennogórski) od lat przyciągają turystów nie tylko z kraju, ale także z Europy. Cztery jeziorka: żółte, purpurowe, błękitne i zielone leżą na zboczu Wielkiej Kopy. Zabarwienie wody w akwenach związane jest ze składem chemicznym ścian i dna wyrobisk. Na początku XVIII w. ówcześni mieszkańcy Rohnau (obecnie Wieściszowice) zaczęli wydobywać łupki pirytonośne, w które obfituje tutejsza gleba. Powstała tu kopalnia pirytu, który był następnie przerabiany na kwas siarkowy. Gdy na początki XX w. zniknęła kopalnia do głosu doszła natura. Woda wypełniła wyrobiska pokopalniane, tworząc zjawiskowe jeziorka. 

Żółte Jeziorko 

Wejście do niego prowadzi przez wykuty w skale otwór. Jest to najmłodsze jeziorko powstałe pośród pokopalnianych hałd. Jeszcze 20 lat temu nie było w nim wody. Z rzadka, po dużych opadach deszczu, spływająca z górskich stoków deszczówka, wypełniała jego dno wodą o żółtawym odcieniu. Żółty kolor wody związany jest ze składem chemicznym otaczających skał wapnia i siarki. Żółte Joziorko to wyrobisko pokopalniane gdzie w XVIII-XIXw. wydobywano łupki pirytonośne. Jeziorko jest położone na 560m npm. 

Purpurowe Jeziorko 

Powstało po zalaniu wyrobiska „Nadzieja” w najstarszej kopalni, która została uruchomiona w 1785 r. Z łupków łyszczykowych pozyskiwano tutaj piryt. Wyrobisko ma ok. 430 m długości i ok. 110 m szerokości . Wypełnia je dziś woda w kolorze purpury, będąca roztworem kwasu siarkowego. Jeziorko jest położone na 560m npm. 

Błękitne Jeziorko 

Zwane także czasem Lazurowym, powstało na terenie dawnego wyrobiska „Nowe Szczęście”. Swój kolor zawdzięcza związkom miedzi. W przeciwieństwie do Purpurowego, jego woda jest czysta i pozbawiona siarkowego zapachu. W zależności od warunków pogodowych woda w Błękitnym Jeziorku przybiera różne odcienie. Akwen jest długi na 150 m, a średnica w najszerszym miejscu wynosi ok. 50 m. Jeziorko jest bardzo głębokie. Lejowate wyrobisko ma ponad 20 m głębokości. Na stosunkowo stromych brzegach Jeziorka występuje dość gęsta roślinność w odróżnieniu od terenów okalających inne jeziorka. Nazwa Jeziorka nawiązuje do koloru wody, która zawdzięcza swój kolor glonom rozwijającym się w czystej, dobrze naświetlonej wodzie, stale dostarczanej przez potok Mienica. Jeziorko jest położone na 635m npm.

Zielone jeziorko 

Jest niewielkie i skryte wśród drzew. W jego miejscu znajdowało się niegdyś wyrobisko „Gustaw”, które eksploatowano w latach 1790-1902. Urobek zwożono i przetwarzano w pobliskim Płoszowie, gdzie przerabiano go na siarczan miedzi i żelaza, a potem na witriol. Stawek pojawia się niezwykle rzadko po bardzo intensywnych opadach deszczu. Potem wysycha, znikając na całe lata. Pozostaje po nim jedynie głęboki lej. Zielone Jeziorko wypełnione wodą można było ostatnio podziwiać po wielkiej powodzi w 1997 r. Jeziorko jest położone na 730m npm.

Jaskinia oraz Zamek Ostrężnik

Jaskinia Ostrężnicka, olbrzymi, masyw skalny z ruinami Zamku na Ostrężniku, podobny w środku do bryły sera szwajcarskiego, kryje w swoim wnętrzu jedną z ciekawszych jaskiń w jurajskiej krainie ostańców wapiennych. Jaskinia jest jedną ze znanych jaskiń tego rejonu. Główny otwór wejściowy, położony jest od strony wschodniej. Dzieli go słup skalny na dwie części, co okoliczni mieszkańcy nazywają płucami. Jaskinia o długości 90 metrów należy do obiektów poziomych. Tworzy ją system korytarzy i niewielkich komór, których wysokość maleje w głąb masywu, tak że połączenia pomiędzy nimi są niskie i ciasne.

Jaskinie wypełniają osady. Część osadów zaczęła się tworzyć równocześnie z powstaniem jaskiń, część z nich znosiły wody i osadzały w jaskiniach. Osady zwane namuliskiem zawierają cenny materiał mineralny i organiczny np. kości zwierząt czy ślady pobytu człowieka prehistorycznego. Namulisko jaskini  jest piaszczysto - gliniaste. Miejscami na jego powierzchni, głównie w obszernym środkowym korytarzu, znajdują się kamienie i bloki skalne. 

Jaskinia Ostrężnicka pozbawiona jest nacieków, ponieważ zostały zniszczone przez procesy związane z wietrzeniem mrozowym zachodzącym w warunkach klimatu zimnego. Na skale wapiennej można zauważyć pionowe spękania oraz pozostające w związku z nimi, obszary pustek i przestrzeni. Jaskinia stanowiła naturalny system lochów zamkowych i piwnic. Wejście do głównego korytarza zamykały dawniej drzwi drewniane z kutym w żelazie motywem roślinnym, które wraz z monstrancją zostały przeniesione w procesji przed I wojną do Kościoła w Złotym Potoku. Obecnie służą jako drzwi do starej zakrystii. Legenda mówi o znajdujących się niegdyś w lochach jaskini skarbach, oraz o chciwym pastuchu, któremu zamykające się do skarbów drzwi ucięły piętę.

Zamek Ostrężnik. Praktycznie nic nie wiadomo o zamku. Przypuszcza się, że zbudowano go w końcu XIV wieku. Jedyna wzmianka historyczna pochodzi z rejestrów częstochowskich, gdzie jest napisane iż w Ostrężniku stoi "rudera wieży czy zamku". Nie wiadomo nawet czy zamek w ogóle został dokończony i był zamieszkiwany. Istnieje hipoteza że Kazimierz Wielki zaniechał jego budowy ze względu na inne okoliczne zamki i strażnice - kolejny nie był już potrzebny. 

Zamek był jak na owe czasy bardzo obszerny. Składał się z zamku dolnego i górnego oddzielonych od siebie głęboką fosą wypełnioną wodą z górnego, nieczynnego już dzisiaj źródła. Zamek górny mieścił się na wysokiej, urwistej od strony północnej skale i zajmował 1500 m kwadratowych. Długość murów obwodowych wynosiła 144 m. Otaczały one pomieszczenia mieszkalne o układzie amfiladowym. W południowej części wznosiła się wystająca z zewnątrz murów, obszerna, czworokątna baszta o wymiarach 6x9 m (widoczna fragmentami jeszcze do dzisiaj), pod którą znajdowały się zasypane obecnie podziemia. Od strony południowej stok spada do głębokiej fosy. Pod nią znajdował się zamek dolny o powierzchni 7.200 m kwadratowych. 

Dziwne byłoby gdyby obiekt budowany z takim rozmachem i usytuowany w ważnym miejscu strategicznym uznano nagle za zbędny. Inna hipoteza mówi o rycerskiej warowni zbudowanej przez rycerza Wojciecha z Potoka herbu Jelita, który wymieniany jest jako dworzanin księcia Władysława Opolczyka i właściciel okolicy w 1386 roku. Parał się on rozbójnictwem - napadł na kupców podróżujących szlakiem Gdańsk - Kalisz - Kraków. W takim przypadku warownia mogła zostać zniszczona już w 1391 przez wojska Władysława Jagiełły zwalczającego wrogo do Polski nastawionego Opolczyka. Następnie ziemie te zostały przekazane przez Jagiełłę Janowi ze Szczekocin herbu Odrowąż, który nie zajmował się w ogóle zamkiem i tak popadał on w całkowitą ruinę.