20 października 2013

Pałac Wilanowski

Pałac wilanowski został zbudowany z inicjatywy króla Jana III jako podmiejska letnia rezydencja. Projekt jest dziełem Augustyna Locciego Młodszego, pracującego dla króla przez 20 lat jego rządów. Początkowo w Wilanowie stanął niewielki dwór, przypominający bardziej rezydencje ziemiańskie niż królewskie. Zasadniczą rozbudowę rozpoczęto już w latach 80. XVII wieku i kontynuowano do śmierci króla w 1696 roku. 

Pałac wraz z otaczającym parkiem oraz zabudowaniami zachował niezmienioną formę architektoniczną, walory historyczne i artystyczne mimo zaborów, wojen i okupacji. W skład parku wchodzi kilkanaście obiektów i miejsc. Wśród nich należy wyróżnić: gaj Akademosa w północno-zachodniej części parku, z pomnikami dwóch piewców wsi, Jana Kochanowskiego oraz Franciszka Karpińskiego, park z rzeźbą Trytona, oranżeria z połowy XIX wieku, w 2010 roku odkryto tutaj fundamenty dawnej budowli, najpewniej zbiornika wodnego zasilającego fontanny ogrodowe, barokowy ogród włoski, znajduje się od wschodniej strony pałacu, z 21 barokowymi rzeźbami, które sprowadzono po II wojnie światowej z okolic Oławy, aby zastąpić rzeźby wywiezione z Polski przez Niemców, park angielski ciągnący się wzdłuż zachodniego brzegu Jeziora Wilanowskiego, tutaj znajduje się pompownia (budynek poboru wody) z połowy XIX wieku, który służył też jako „siedziba” straży pożarnej (wewnątrz budynku stał wóz straży pożarnej), chińska altanka wymyślona przez Stanisława Kostkę Potockiego jako miejsce spotkań oraz pomnik Bitwy Raszyńskiej.























Wiewiórka pospolita

Wiewiórka pospolita, ssak z rodziny wiewiórkowatych, rzędu gryzoni, występujący na obszarach leśnych Europy i zachodniej Azji. Osiąga długość ciała do 25 cm, ogona do 20 cm, ciężar do 0,3 kg. Ubarwienie rude, szare lub ciemnobrunatne z szarym odcieniem na bokach, spód ciała biały. Ogon puszysty, porośnięty włosami ułożonymi w 2 rzędy. Na uszach pędzelki dłuższej sierści. Wiewiórka pospolita często buduje kilka gniazd położonych w pobliżu siebie. Zimą nie zapada w sen, jest jednak mało aktywna. Jesienią zbiera duże ilości pożywienia przygotowując zapasy na zimę, które gromadzi pod korzeniami drzew, w dziuplach lub ptasich gniazdach. W Polsce spotykana na obszarze całego kraju, objęta całkowitą ochroną gatunkową.





19 października 2013

Zabytkowy zakład hutniczy w Maleńcu

Na zachodnich krańcach województwa świętokrzyskiego, nad rzeką Czarną leży niewielka miejscowość Maleniec. W roku 1784 Jacek Jezierski kasztelan łukowski założył tu zakład składający się z młyna, tartaku, drutarni i fryszerni z 11 młotami. Lokalizacja zakładu w Maleńcu uwarunkowana była bogatymi złożami rudy żelaza w okolicy, możliwością pozyskania drewna z okolicznych lasów i wodą bieżącą do poruszania kół wodnych w zakładach przemysłowych. Surówki do zakładu metalurgicznego dostarczał wielki piec w Kawęczynie, a rudę dowożono z miejscowości Machory, Kołoniec oraz Ruda Maleniecka. 

W pierwszych latach działalności wytwarzano tutaj m.in. stalowe odkuwki na lufy do sztucerów produkowanych w Kozienicach. W połowie dziewiętnastego stulecia zainstalowano 15 gwożdziarek do produkcji gwoździ cętych z blachy . W zakładzie pracowało wówczas około 80 pracowników. Po modernizacji fabryki rozpoczęto produkcję łopat, szpadli i okuć budowlanych. Do poruszania urządzeń zakładu służyły trzy koła wodne poruszające system pasów transmisyjnych uruchamiających następnie prasy, gwożdziarki, nozyce, młoty oraz miechy pieca grzewczego. Do produkcji łopat i gwoździ używano zużytych obręczy kół wagonów kolejowych. W latach 30. XX w. w fabryce pracowało juz 250 osób.

Zakład częściowo zniszczony podczas II wojny światowej, służył Niemcom, którzy przeprowadzili modernizację szpadlarni i zainstalowali silnik spalinowy napędzający główny wał transmisyjny. Po wojnie zakład został odnowiony i produkował głównie narzędzia gospodarcze, produkcji gwoździ zaniechano w 1951 roku. W 1967 roku zakład w Maleńcu został uznany za zabytek techniki i wpisany do Rejestru Zabytków.