23 kwietnia 2017

Centrum Geoedukacji w Kielcach

Centrum Geoedukacji stanowi nowoczesny budynek usytuowany w południowo-wschodniej części Kielc na terenie rezerwatu przyrody nieożywionej „Wietrznia im. Zbigniewa Rubinowskiego” w otoczeniu dawnych wyrobisk górniczych. Widoki z tego miejsca roztaczają się na pasmo Gór Świętokrzyskich. W kamieniołomie Wietrznia wydobywano dawniej wapienie i dolomity, natomiast w obrębie całego rezerwatu obserwować można unikalny profil skał dewonu środkowego i górnego, udokumentowany znaleziskami gatunków fauny kopalnej. 

Centrum Geoedukacji to miejsce, gdzie w przystępny sposób przekazywana jest wiedza geologiczną i geograficzną, z wykorzystaniem nowoczesnych metod i narzędzi edukacyjnych. 

Główną atrakcją placówki jest kino 5D, dzięki któremu można odbyć prawdziwą wędrówkę do wnętrza Ziemi. Kapsuła zawiera symulator lotów do środka naszej planety, a widzowie czują ruch, krople wody, powiew wiatru i zmiany temperatury. Można także zobaczyć zorganizowaną w centrum wystawę pt. „Galeria Ziemi”, która zawiera geologiczną różnorodność regionu świętokrzyskiego ze szczególnym uwzględnieniem okresu dewońskiego z ogromnym modelem ryby pancernej - drapieżcy z dewońskiego morza. 

Wizyta w Centrum Geoedukacji jest świetnym wstępem do lepszego zrozumienia geologicznego fenomenu Gór Świętokrzyskich, na czele z gołoborzami, jaskiniami czy dawnymi rafami koralowymi.





















Rezerwat przyrody nieożywionej „Wietrznia im. Zbigniewa Rubinowskiego” 




Jaskinie Kadzielni

System jaskiniowy - Jaskinia Odkrywców - Prochownia - Szczelina na Kadzielni jest największym obiektem podziemnym na kieleckiej Kadzielni. Pierwotnie były to trzy osobne jaskinie, które połączone zostały w czasie prac eksploracyjnych prowadzone przez speleologów w latach 2004-2009 w jeden ciąg jaskiniowy. W listopadzie 2004 r. grotołazi ze Speleoklubu Świętokrzyskiego w Kielcach rozpoczęli w trzech jaskiniach Kadzielni: Jaskini Odkrywców, Prochowni i Szczelinie na Kadzielni prace eksploracyjne dla potrzeb podziemnej trasy turystycznej. Prace te polegały głównie na wybieraniu z jaskiń gliniastego namuliska i gruzu skalnego a następnie penetracji napotkanych pustek krasowych. Do końca stycznia 2005r. odkryto 88 m nowych korytarzy i połączono Prochownię z Jaskinią Odkrywców. Dalsze prace eksploracyjno – udostępniające prowadzili górnicy z krakowskiej firmy AMC odkrywając kolejne 82 m nowych korytarzy i łącząc w 2009 r. wszystkie trzy jaskinie w jeden system. 

Wszystkie otwory jaskiń zostały odkryte podczas eksploatacji kamieniołomu. Obecnie łączna długość wszystkich korytarzy jaskini wynosi 392 m a deniwelacja 21 m. Dla ruchu turystycznego dostępna jest podziemna trasa turystyczna przebiegający przez Jaskinię Odkrywców, Prochownię i Szczelinę na Kadzielni o długości 140 m i deniwelacji 10 m, rozwinięta na trzech poziomach. Jaskinie powstały w wyniku działania procesów krasowych czyli rozpuszczania skał przez wody zawierające dwutlenek węgla, przez bardzo długi okres czasu, liczony w milionach lat. 

Początki eksploatacji wapieni dewońskich na Kadzielni sięgają XVIII w. i trwała ona do 1962 r. Wydobywane w kamieniołomie wapienie wykorzystywano do produkcji wapna, którą prowadzono na miejscu w piecach wapienniczych. Podczas kilkusetletniej eksploatacji skał wapiennych w kamieniołomie wielokrotnie odkrywano jaskinie. Niektóre z nich uległy wówczas całkowitemu zniszczeniu. Do dnia dzisiejszego zachowało się na Kadzielni 25 jaskiń i schronisk skalnych. Do większych jaskiń Kadzielni należą oprócz systemu Jaskinia Odkrywców-Prochownia –Szczelina na Kadzielni również: Jaskinia Wschodnia (100 m), Jaskinia Jeleniowska (36 m) i Jaskinia Zwaliskowa (30 m).
















Na jednej ze skalnych ścian Kadzielni w 2005r. ustawiono dwie betonowe tablice symbolizujące dziesięć przykazań. Pomysłodawcą tablic na Kadzielni był prezydent miasta Kielce.



Rezerwat Przyrody Ślichowice im. Jana Czarnockiego

Rezerwat Przyrody Ślichowice znajduje się na terenie Kielc i jest rezerwatem przyrody nieożywionej, utworzony w 1952 r. Najmniejszy rezerwat przyrody na terenie miasta. W chwili utworzenia rezerwat znajdował się daleko poza granicami miasta, obecnie leży w dużej dzielnicy mieszkaniowej. Teren rezerwatu to dawny kamieniołom, położony w zachodniej części miasta na obszarze Góry Ślichowica (303 m n.p.m.) w rejonie Czarnowskich Górek.

Kamieniołom eksploatowany był w okresie międzywojennym dla potrzeb kolejnictwa i drogownictwa. Eksploatację wapieni prowadzono do 1970 r. W rezerwacie ochroną objęto „podręcznikowe” formy plastycznego fałdowania warstw skalnych. Pod wpływem czerpiących energię z wnętrza ziemi sił tektonicznych, pierwotnie poziome warstwy skalne zmieniły swe położenie. Ewenementem jest bardzo rzadko spotykany fałd leżący (obalony) ‒ jedyne takie okazałe i tak dobrze widoczne odsłonięcie tego typu w Polsce. 

Znajduje się ono w zachodniej ścianie chronionej grzędy skalnej o szerokości 15-25 m., długości 130 m. i wysokości do 30 m. Na lewo od fałdu leżącego warstwy skał stoją prawie pionowo, w dolnej części podginają się pod niego, a w górnej okrywają go. Obserwując fałd możemy przekonać się, że w twardych i kruchych skałach możliwe są odkształcenia plastyczne, także bez przerwania ich warstw. 

Odsłonięcie to ma wybitne walory dydaktyczne, stąd jego fotografie i opisy spotykamy w wielu podręcznikach szkolnych i akademickich. Pierwszym geologiem który przedstawił wartości naukowe tego miejsca był Jan Czarnocki – geolog i badacz Gór Świętokrzyskich podjął działania mające na celu ochronę tego fragmentu kamieniołomu. W 1949 r. uznano go za pomnik przyrody, w 1952 r. ustanowiono rezerwat im. Jana Czarnockiego.